با گسترش استفاده از تجهیزات متصل در سامانههای نظامی، امنیت سایبری به یکی از ارکان اصلی طراحی و بهرهبرداری این سامانهها تبدیل شده است. تجهیزات نظامی مدرن، از سامانههای ارتباطی و حسگرهای میدانی گرفته تا پلتفرمهای متحرک و زیرساختهای پشتیبانی، بهطور فزایندهای به شبکههای داده متصل هستند. اینترنت اشیا (IoT) در این میان نقش دوگانهای ایفا میکند: از یک سو سطح اتصال و تبادل داده را افزایش میدهد و از سوی دیگر، با فراهمکردن ابزارهای پایش و کنترل هوشمند، به افزایش امنیت سایبری تجهیزات نظامی کمک میکند.
معماری امنیت سایبری در سامانههای IoT نظامی
سامانههای IoT نظامی معمولاً بر پایه معماری چندلایه و توزیعشده طراحی میشوند. در لایه میدانی، تجهیزات و حسگرهای هوشمند دادههای عملیاتی و وضعیت سیستم را تولید میکنند. این دادهها از طریق لایه ارتباطی به گیتویها و سامانههای بالادستی منتقل میشوند.
در چنین معماریای، امنیت سایبری باید در تمام لایهها لحاظ شود. این رویکرد که بهعنوان Security by Design شناخته میشود، شامل حفاظت از سختافزار، ارتباطات، نرمافزار و دادهها بهصورت یکپارچه است. استفاده از ماژولهای امن سختافزاری، جداسازی شبکهها و اعمال سیاستهای کنترلی از الزامات این معماری محسوب میشود.
پایش امنیتی بلادرنگ با IoT
یکی از مهمترین کاربردهای IoT در امنیت سایبری تجهیزات نظامی، پایش بلادرنگ وضعیت امنیتی است. حسگرها و ماژولهای نرمافزاری میتوانند پارامترهایی مانند رفتار ارتباطی، وضعیت سیستمعامل، مصرف منابع و الگوهای غیرعادی داده را ثبت کنند.
دادههای جمعآوریشده وارد سامانههای تحلیل امنیتی میشوند که وظیفه تشخیص ناهنجاری (Anomaly Detection) را بر عهده دارند. این تحلیلها معمولاً بر پایه مقایسه رفتار جاری سیستم با الگوهای مرجع انجام میشود. تشخیص زودهنگام رفتار غیرعادی، امکان واکنش سریع و کاهش اثرات تهدیدات سایبری را فراهم میکند.
نقش Edge Computing در افزایش امنیت
در بسیاری از کاربردهای نظامی، اتکا به پردازش متمرکز با محدودیتهایی مانند تأخیر ارتباطی یا احتمال قطع لینک همراه است. به همین دلیل، استفاده از Edge Computing در سامانههای IoT نظامی اهمیت ویژهای دارد.
پردازش امنیتی در لبه شبکه امکان اجرای سیاستهای کنترلی و تحلیل اولیه دادهها را بدون وابستگی دائمی به مرکز فراهم میکند. برای مثال، یک گیتوی لبهای میتواند در صورت شناسایی رفتار غیرمجاز، بهصورت محلی ارتباط یک تجهیز را محدود یا ثبت رویداد امنیتی انجام دهد. این رویکرد باعث افزایش تابآوری سامانه در شرایط اختلال یا تهدید میشود.
مدیریت هویت و ارتباطات امن
یکی از چالشهای اصلی امنیت سایبری در IoT نظامی، مدیریت هویت تجهیزات است. هر گره متصل باید بهصورت یکتا شناسایی و احراز هویت شود. استفاده از سازوکارهای احراز هویت چندلایه و رمزنگاری داده در مسیر انتقال، از اصول پایه طراحی این سامانههاست.
ارتباطات امن نهتنها شامل رمزنگاری دادهها، بلکه شامل تضمین صحت و یکپارچگی اطلاعات نیز میشود. در سامانههای نظامی، جلوگیری از دستکاری دادهها بهاندازه محرمانگی آنها اهمیت دارد.
چالشها و ملاحظات فنی
با وجود مزایای IoT در افزایش امنیت سایبری، چالشهایی مانند پیچیدگی مدیریت سامانههای توزیعشده، محدودیت منابع پردازشی تجهیزات و نیاز به بهروزرسانی امن نرمافزارها وجود دارد. همچنین، یکپارچهسازی تجهیزات قدیمی با معماریهای جدید IoT نیازمند طراحی دقیق و ارزیابی ریسک است.
جمعبندی
اینترنت اشیا با فراهمکردن بستر پایش بلادرنگ، پردازش توزیعشده و مدیریت هوشمند تجهیزات، نقش مهمی در ارتقای امنیت سایبری تجهیزات نظامی ایفا میکند. تمرکز این فناوری بر شناسایی زودهنگام ناهنجاریها، افزایش تابآوری سامانه و پشتیبانی از تصمیمگیری دادهمحور است. با این حال، بهرهبرداری مؤثر از IoT در این حوزه نیازمند طراحی دقیق معماری امنیتی و توجه همزمان به فناوری و محدودیتهای عملیاتی است.
اگر به دنبال پیادهسازی این سیستم در پروژههای صنعتی خود هستید، همین حالا با شماره های ۰۹۱۲۸۵۷۸۰۴۶ و ۰۹۱۲۰۱۹۱۳۶۸ تماس بگیرید و یا به ایمیل info@iotbiz.ir درخواست خود را ارسال کنید تا مشاوره رایگان دریافت کنید و راهکار مناسب را دریافت کنید.